Αισθητηριακή Ολοκλήρωση

Διαθεσιμότητα:Σε απόθεμα

Κάθε μέρα οι άνθρωποι λαμβάνουν ποικίλα αισθητηριακά ερεθίσματα. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν  την ικανότητα να τα επεξεργάζονται και να τα ερμηνεύουν σωστά . Ωστόσο, κάποιοι άνθρωποι εμφανίζουν δυσκολία στην επεξεργασία των αισθητηριακών ερεθισμάτων που προσλαμβάνουν, και αυτό έχει ως αποτέλεσμα έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις και δυσκολία στην εκτέλεση δραστηριοτήτων στην καθημερινότητα.

Πολλοί γονείς μπορεί να παρατηρούν στα παιδιά δυσκολίες στη σίτιση, στην ένδυση (νιώθουν άβολα με τα ρούχα τους), δυσκολίες στο στασικό έλεγχο και την ισορροπία, μπορεί να τρέχουν ασταμάτητα, να δυσκολεύονται με νέες κινητικές δραστηριότητες ή και να μη μπορούν να διατηρήσουν την προσοχή τους στη σχολική τάξη. Ακόμη, μπορεί να παρουσιάζουν υπερευαισθησία στο κόψιμο των νυχιών ή των μαλλιών, να αντιδρούν αρνητικά σε θορύβους ή μυρωδιές  ή να μην ανέχονται το άγγιγμα από άλλα άτομα.

Η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση είναι η θεωρία  η οποία αναπτύχθηκε από την Dr. Ayres, Εργοθεραπεύτρια και Νευροεπιστήμονα, στην Αμερική τη δεκαετία του 1970. Η θεωρία της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης αναφέρεται στην ικανότητα του εγκεφάλου να οργανώνει και να ερμηνεύει τα αισθητηριακά ερεθίσματα από το σώμα και το περιβάλλον, ώστε το άτομο να αλληλεπιδρά καλύτερα σε αυτό. Σήμερα, η αισθητηριακή ολοκλήρωση χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό σε παιδιά με αναπτυξιακές διαταραχές όπως με Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή, Αναπτυξιακή Διαταραχή Κινητικού Συντονισμού, Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής -Υπερκινητικότητα κ.α.

Ποια συστήματα μελετά η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση

Η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση μελετά τα εξής αισθητηριακά συστήματα:

  • Αιθουσαίο σύστημα
  • Ιδιοδεκτικό σύστημα
  • Απτικό σύστημα
  • Ακουστικό σύστημα
  • Οπτικό σύστημα
  • Γευστικό σύστημα
  • Οσφρητικό σύστημα

Το αιθουσαίο σύστημα εντοπίζεται στο εσωτερικό αυτί και  στέλνει στον εγκέφαλο πληροφορίες για την κίνηση και τη θέση του κεφαλιού σε σχέση με τη βαρύτητα. Το σύστημα αυτό βοηθάει στη διατήρηση της ισορροπίας, ρυθμίζει τις κινήσεις των ματιών σε σχέση με τη θέση της κεφαλής, βοηθάει στον κινητικό συντονισμό των μερών του σώματος , δίνει πληροφορίες για τη θέση των μερών του σώματος σε σχέση με τη θέση της κεφαλής, καθώς και την ταχύτητα της κίνησης. Ένα άτομο με αιθουσαίες διαταραχές μπορεί να φαίνεται υπερκινητικό ή και αποδιοργανωμένο και θα είχε δυσκολίες π.χ. να ντυθεί, να παίξει στην παιδική χαρά, να κάνει τούμπες, ποδήλατο, να παίξει ποδόσφαιρο ή μπάσκετ, να κάνει γυμναστική, χορό ή να παίξει πιάνο κ.α.

Το ιδιοδεκτικό σύστημα στέλνει πληροφορίες σχετικά με το μυϊκό τόνο και για τη θέση του σώματος και των άκρων στο χώρο. Η ιδιοδεκτικότητα βοηθάει να αντιληφθούμε το εύρος κίνησης, την κατεύθυνση, το ρυθμό και την ταχύτητα της κίνησης. Άτομα με διαταραχές στο ιδιοδεκτικό σύστημα φαίνεται να είναι αδέξια στην κίνηση, κουράζονται εύκολα, δεν έχουν καλή στάση σώματος, δυσκολεύονται στην ένδυση, στη γραφή, στη μετακίνηση, δεν πετυχαίνουν εύκολα στόχο, δυσκολεύονται να πιάσουν τη μπάλα κ.α.

Το απτικό σύστημα έχει τους αισθητηριακούς υποδοχείς στο δέρμα, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο όργανο του ανθρώπινου σώματος. Το απτικό σύστημα στέλνει πληροφορίες που σχετίζονται με το άγγιγμα, την πίεση, τον πόνο, τη θερμοκρασία. Δυσκολίες στην επεξεργασία απτικών αισθητηριακών ερεθισμάτων μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μειωμένη αντίληψη του τι μας ακουμπάει ή πόσο δυνατά μας αγγίζει ή αν είμαστε λερωμένοι. Ακόμη, άτομα με υπερευαισθησία στο απτικό σύστημα δεν δέχονται όλους τους τύπους ρούχων, δυσκολεύονται στο πλύσιμο και χτένισμα των μαλλιών ή το κόψιμο των νυχιών κ.α.

Άτομα με ακουστική αμυντικότητα αντιδρούν έντονα (π.χ. κλείνοντας τα αυτιά τους) σε ορισμένους καθημερινούς ήχους όπως π.χ. από μηχανές, σκούπες, συναγερμούς κ.α.

Η οπτική αμυντικότητα αφορά άτομα, τα οποία αντιδρούν αρνητικά στο φως ή και σε άλλα οπτικά ερεθίσματα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει διάσπαση ή πολλές φορές αποφυγή της βλεμματικής επαφής.

Άτομα με στοματική αμυντικότητα εμφανίζουν εκνευρισμό σε διάφορες υφές τροφίμων (μαλακές, σκληρές υφές) ή σε αντικείμενα γύρω ή μέσα στο στόμα (π.χ. πιρούνι, κουτάλι, οδοντόβουρτσα). Συνεπώς, μπορεί να επιλέγουν μια συγκεκριμένη υφή ή γεύση στα τρόφιμα ή να δυσκολεύονται στο βούρτσισμα των δοντιών.

Στην οσφρητική αμυντικότητα αντιδρούν αρνητικά σε περιβαλλοντικές οσμές.

Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η αισθητηριακή αμυντικότητα έχει και κοινωνικές και συναισθηματικές συνέπειες, καθώς άτομα με τις παραπάνω συμπεριφορές συχνά αποφεύγουν να έρχονται σε επαφή με άλλα άτομα, να συνάπτουν σχέσεις με συνομηλίκους,  απομονώνονται, εμφανίζουν επιθετική συμπεριφορά.

Οι εργοθεραπευτές συλλέγουν πληροφορίες μέσα από κλινικές παρατηρήσεις της συμπεριφοράς και απόδοσης του παιδιού που σχετίζονται με την αισθητηριακή ολοκλήρωση ή από αισθητηριακά ιστορικά, καθώς και από παρατήρηση του ελεύθερου παιχνιδιού.

Κατά τη διαδικασία της παρέμβασης, οι εργοθεραπευτές χρησιμοποιούν στρατηγικές της αισθητηριακής ολοκλήρωσης παρέχοντας αισθητηριακές εμπειρίες,  για να διευκολύνουν την καθημερινή ζωή του παιδιού.